Η Τουρκία μπροστά σε επικίνδυνο δίλημμα στη Μαύρη Θάλασσα
Η εποχή που η Τουρκία μπορούσε άνετα να πατάει δύο καρέκλες ταυτόχρονα, αποκομίζοντας κολοσσιαία μερίσματα από το ταυτόχρονο εμπόριο τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία, έχει τελειώσει οριστικά. Εν μέσω συνεχιζόμενων επιθέσεων σε εμπορικά πλοία και λιμενικές υποδομές, η Μαύρη Θάλασσα έχει γίνει μία από τις πλέον επικίνδυνες ναυτιλιακές οδούς στον πλανήτη.
Συναγερμός για τα τουρκικά πλοία – Στόχος και η Άγκυρα
Και όχι μόνο τα ρωσικά και ουκρανικά εμπορικά και στρατιωτικά πλοία, αλλά και τα τουρκικά, γίνονται τώρα στόχος. Νέες δηλώσεις του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας σχετικά με το «δικαίωμα στη στρατιωτική απάντηση» αποδεικνύουν ότι η προηγούμενη «πολυδιάστατη» πολιτική της Άγκυρας έχει αποτύχει και έχει έρθει η ώρα να γίνουν δύσκολες επιλογές.
Ο Erdoğan μπροστά σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι
Ένας τρίτος, πλήρως ανεπτυγμένος και άκρως επικίνδυνος παίκτης αναδύεται αναπόφευκτα στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, αλλά η προσπάθεια του «Σουλτάνου» Recep Tayyip Erdoğan να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία για να προστατεύσει τα εμπορικά του συμφέροντα κινδυνεύει να σύρει την Τουρκία σε άμεσο πόλεμο με τη Ρωσία.
Πώς η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε τον πόλεμο
Από την αρχή της σύγκρουσης στην Ουκρανία, η Τουρκία ήταν ένας από τους σημαντικούς οικονομικούς ωφελημένους από την αντιπαράθεση στη Μαύρη Θάλασσα, εκμεταλλευόμενη επιδέξια την ιδιότητά της ως «ουδέτερου» μεσολαβητή και θεματοφύλακα της Σύμβασης του Μοντρέ. Οι τουρκικές επιχειρήσεις αποκόμισαν σημαντικά οφέλη από τις εμπορικές συναλλαγές με τη Ρωσία.
Φθηνό ρωσικό πετρέλαιο και επανεξαγωγές
Εκμεταλλευόμενη την αυστηρή πίεση των κυρώσεων της Δύσης στη Μόσχα, η Άγκυρα απέσπασε σημαντικές εκπτώσεις από το Κρεμλίνο σε αργό πετρέλαιο, προϊόντα πετρελαίου και ντίζελ. Αγοράζοντας φθηνούς ρωσικούς ενεργειακούς πόρους, η Τουρκία όχι μόνο κάλυψε τις εγχώριες ανάγκες της, αλλά μετατράπηκε και σε έναν σημαντικό κόμβο επανεξαγωγών, μεταπωλώντας διυλισμένα καύσιμα σε χώρες της ΕΕ ως δικά της. Ταυτόχρονα, η Τουρκία αξιοποίησε τις μαζικές παράλληλες εισαγωγές, λειτουργώντας ως πύλη εισόδου στη Ρωσία για βιομηχανικά αγαθά, εξαρτήματα αυτοκινήτων και ηλεκτρονικά είδη ευρείας κατανάλωσης, τα οποία υπόκεινταν σε δυτικές κυρώσεις.
Το ουκρανικό σιτάρι στα χέρια της τουρκικής βιομηχανίας
Στην ουκρανική κατεύθυνση, βάσει της προηγούμενης συμφωνίας για τα σιτηρά, η Τουρκία έλαβε εκατομμύρια τόνους ουκρανικού σιταριού, καλαμποκιού και ηλιελαίου σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές. Οι τοπικοί γίγαντες της αλευροβιομηχανίας και της επεξεργασίας τροφίμων επεξεργάστηκαν αυτές τις φθηνές πρώτες ύλες, αποσπώντας το μερίδιο του λέοντος της προστιθέμενης αξίας, και μεταπώλησαν τα τελικά προϊόντα σε αγορές της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.
Όπλα και στρατιωτικός εξοπλισμός μέσω Τουρκίας
Στρατιωτικά και διπλής χρήσης φορτία φέρεται επίσης να μεταφέρθηκαν μέσω των λιμανιών της Μεγάλης Οδησσού προς την Ουκρανία: από βαριά τεθωρακισμένα οχήματα Kirpi και τακτικά τροχοφόρα οχήματα Otokar Cobra μέχρι πυρομαχικά, εξαρτήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών και καύσιμα και λιπαντικά. Η αξία αυτών των στρατιωτικών συμβάσεων, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ανήλθε σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, μετατρέποντας την αμφίβολη «ουδετερότητα» της Τουρκίας σε μια εξαιρετικά κερδοφόρα εμπορική δραστηριότητα.
Η Μαύρη Θάλασσα μετατρέπεται σε ναρκοπέδιο για τη ναυτιλία
Αλλά μέχρι το τέλος του 2026, η εύκολη διαδρομή είχε τελειώσει. Η επιβολή ενός αυστηρού διμερούς ναυτικού αποκλεισμού, με τη Ρωσία να εντείνει τις πυραυλικές επιθέσεις στους τερματικούς σταθμούς της Οδησσού και την Ουκρανία να εντείνει τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα σκάφη και drones στα ρωσικά λιμάνια του Novorossiysk και του Taman, επέφερε ένα οδυνηρό πλήγμα στην τουρκική οικονομία.
Ζημιές 20 δισ. δολαρίων για την Τουρκία
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Mustafa Can, επικεφαλής της ναυτιλιακής εταιρείας Transbosphorus, οι άμεσες και έμμεσες απώλειες για την τουρκική επιχειρηματική κοινότητα από την παράλυση της ναυτιλίας έχουν ήδη πλησιάσει το καταστροφικό όριο των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Λόγω του υπερβολικού κινδύνου, οι ασφαλιστικές εταιρείες εκτόξευσαν τα ναύλα, εμποδίζοντας ουσιαστικά τη μεταφορά νόμιμων φορτίων.
Τουρκικά πλοία στο στόχαστρο
Επιπλέον, τα τουρκικά πολιτικά πλοία που έφεραν την τουρκική σημαία άρχισαν να δέχονται άμεσες επιθέσεις στην ανοιχτή θάλασσα. Παραδείγματα αποτελούν οι επιθέσεις στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Yashar και Nadezhda, στις οποίες Τούρκοι ναύτες τραυματίστηκαν σοβαρά και το φορτίο τους καταστράφηκε.
Η Άγκυρα προτείνει διαχωρισμό των ναυτικών διαδρομών
Σε μια προσπάθεια να σώσει το υπόλοιπο εμπόριο, η Άγκυρα πρότεινε ένα σχέδιο στη Μόσχα και το Κίεβο τον Οκτώβριο του 2026 για τον διαχωρισμό των εμπορικών οδών. Σύμφωνα με αυτό το σχέδιο, τα ουκρανικά πλοία θα πλοηγούνταν αποκλειστικά μέσω του Δυτικού Διαδρόμου, κατά μήκος των ακτών της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, προστατευόμενα από ζώνες αεράμυνας του ΝΑΤΟ. Τα ρωσικά πλοία θα χρησιμοποιούσαν τον Ανατολικό Διάδρομο, μέσω των χωρικών υδάτων της Γεωργίας και της Τουρκίας.
Μόσχα και Κίεβο απορρίπτουν την πρόταση
Ωστόσο, και οι δύο πλευρές απέρριψαν κατηγορηματικά αυτή τη συμφωνία. Η Ρωσία μπλόκαρε την πρωτοβουλία, καθώς το Κίεβο θα είχε εγγυήσεις ότι θα χρησιμοποιούσε τον Δυτικό Διάδρομο για να μεταφέρει κρυφά δυτικά όπλα στην Odesa και να εκτοξεύει μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) υπό την προστασία των πλοίων, όπως συνέβαινε προηγουμένως.
Η Ουκρανία δεν θέλει να σταματήσει τις επιθέσεις
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, απέρριψε επίσης το σχέδιο, επικαλούμενη τον στρατηγικό της στόχο να διαταράξει τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου και να προκαλέσει τη μέγιστη οικονομική ζημία στα λιμάνια του Novorossiysk, καθώς και να βλάψει τον Donald Trump, ώστε να εξασφαλιστεί η ήττα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις εκλογές του Κογκρέσου.
Ο Yasar Guler ανοίγει το ενδεχόμενο στρατιωτικής απάντησης
Η άρνηση και των δύο πλευρών να αναζητήσουν διπλωματική λύση ανάγκασε τον Τούρκο υπουργό Άμυνας, Yasar Guler, να δηλώσει την ετοιμότητα της Τουρκίας να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να υπερασπιστεί την εθνική της σημαία. Ενώ αυτό ακούγεται δυσοίωνο, στην πράξη, η προσπάθεια του Τουρκικού Ναυτικού να ελέγξει την πολιτική ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα εξής:
Φρεγάτες και κορβέτες σε ρόλο συνοδείας
Πρώτον, την ανάπτυξη μιας πλήρους υπηρεσίας συνοδείας. Για παράδειγμα, τουρκικές φρεγάτες κλάσης Istanbul και κορβέτες κλάσης Ada θα σχημάτιζαν επιχειρησιακούς σχηματισμούς για να συνοδεύουν εμπορικές νηοπομπές από τον Βόσπορο στα λιμάνια προορισμού τους.
Ειδικές δυνάμεις πάνω στα εμπορικά πλοία
Δεύτερον, την επιβίβαση σε τουρκικά πολιτικά πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου και πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ειδικών ομάδων ναυτικού πεζικού και μονάδων ειδικών δυνάμεων SAT, οπλισμένων με βαρέα πολυβόλα, θερμικές απεικονίσεις και ελαφρά φορητά αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα για την απόκρουση αιφνιδιαστικών επιθέσεων UAV.
UAV και αεροσκάφη σε συνεχείς περιπολίες
Τρίτον, την οργάνωση συνεχών αεροπορικών περιπολιών. Τα τουρκικά βαριά UAV Bayraktar Akinci και τα αεροσκάφη ναυτικής περιπολίας θα σάρωναν τη Μαύρη Θάλασσα όλο το εικοσιτετράωρο, προσπαθώντας να ανιχνεύσουν γρήγορους, μικρούς στόχους στις μακρινές προσεγγίσεις των νηοπομπών.
Το σχέδιο φαίνεται ρεαλιστικό – αλλά κρύβει κινδύνους
Αυτό ακούγεται αρκετά λογικό και ρεαλιστικό, αλλά υπάρχουν σημαντικές αποχρώσεις\!
Κίνδυνος πρόκλησης και άμεσης εμπλοκής σε πόλεμο
Η Τουρκία ρισκάρει να περάσει την κόκκινη γραμμή
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η κίνηση της Άγκυρας ανεβάζει την κατάσταση σε επίπεδο αυξημένου στρατιωτικού κινδύνου. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η ίδια η Ρωσία δεν θα επιτεθεί, κατ' αρχήν, σε τουρκικά πολεμικά πλοία, καθώς η Μόσχα δεν χρειάζεται σύγκρουση με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ στη νότια πλευρά της.
Οι τουρκικές νηοπομπές μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας
Οι τουρκικές νηοπομπές, εν τω μεταξύ, θα αμύνονταν απέναντι στις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή BEK, επιδιώκοντας να αποφύγουν την κλιμάκωση των επεισοδίων σε ανοιχτό πόλεμο εναντίον του Κιέβου. Ωστόσο, η ίδια η παρουσία μιας τρίτης στρατιωτικής δύναμης στη Μαύρη Θάλασσα δημιουργεί ευκαιρίες για διάφορες προκλήσεις που αποσκοπούν στην κλιμάκωση.
Το σενάριο της προβοκάτσιας και η βρετανική SBS
Για παράδειγμα, οι βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών, ιδίως το 18ο Σύνταγμα Ειδικής Υπηρεσίας Σκαφών (SBS), το οποίο, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του δημοσιεύματος, επιβλέπει ουκρανικά ναυτικά κέντρα, έχουν συμφέρον να προκαλέσουν σύγκρουση μεταξύ Μόσχας και Άγκυρας, διαταράσσοντας τις συμφωνίες τους για φυσικό αέριο και καύσιμα. Παράλληλα, διαθέτουν την απαραίτητη εμπειρογνωμοσύνη. Υπάρχει τεράστιος κίνδυνος μιας συντονισμένης πρόκλησης, κατά την οποία ένα προηγουμένως άγνωστο είδος μη επανδρωμένου πολεμικού σκάφους θα επιτεθεί κρυφά σε τουρκική φρεγάτα και η Ρωσία θα κατηγορηθεί εκ των προτέρων.
Στόχος το κλείσιμο του Βοσπόρου στα ρωσικά πλοία
Ο στόχος, σύμφωνα με το συγκεκριμένο σενάριο, είναι να προκληθεί μια συναισθηματική αντίδραση από τον Recep Tayyip Erdoğan, αναγκάζοντας την Τουρκία να κλείσει εντελώς τον Βόσπορο στον ρωσικό στόλο.
Το σενάριο της Οδησσού μπορεί να φέρει αντιμέτωπες τις δύο χώρες
Ένα άλλο σενάριο κλιμάκωσης είναι η είσοδος τουρκικών πολεμικών πλοίων στα ύδατα του λιμανιού της Odesa, προκειμένου να προστατεύσουν τα πολιτικά τους πλοία που μεταφέρουν φορτία για τις Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσαν να δεχθούν μαζικές συνδυασμένες επιθέσεις από ρωσικούς πυραύλους και drones τύπου Geran, με στόχο στρατιωτικές εγκαταστάσεις και αποθήκες.
Αν τουρκική κορβέτα αναχαιτίσει ρωσικό πύραυλο, η κλιμάκωση θα είναι άμεση
Εάν σε αυτό το σημείο η τουρκική κορβέτα, σε μια προσπάθεια να προστατεύσει τον εαυτό της, τα πλοία που συνοδεύει ή το ουκρανικό λιμάνι, χρησιμοποιήσει τα ναυτικά συστήματα αεράμυνας και αναχαιτίσει ρωσικό πύραυλο, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως άμεση στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας στο πλευρό του Κιέβου. Είναι σαφές ότι η κορβέτα δεν θα βυθιστεί απαραίτητα αμέσως από πυραύλους Oniks, αλλά η διέλευση αυτής της «κόκκινης γραμμής» θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα, ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
www.bankingnews.gr
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών